Κυριακή, 5 Οκτωβρίου 2014

ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑ

Σχολική Ετοιμότητα. Είναι το παιδί μου έτοιμο για να φοιτήσει στο Δημοτικό σχολείo;



Σχολική Ετοιμότητα
Με τον όρο σχολική ετοιμότητα εννοούμε την ωρίμανση του παιδιού, δηλαδή την κατάσταση στην οποία το παιδί έχει τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες για να μπορέσει να αποκτήσει μια νέα γνώση ή δεξιότητα. Η ομαλή μετάβαση και ένταξη του παιδιού στην Α΄ Δημοτικού.
Έχει δύο πτυχές: τη γνωστική ( την ικανότητα να μαθαίνει το παιδί συγκεκριμένες δεξιότητες και γνώσεις) και την κοινωνική (την ικανότητα να λειτουργήσει κοινωνικά στο σχολείο και να συμμετάσχει σε κοινές δραστηριότητες με τους άλλους).
Αυτές οι δύο πλευρές της σχολικής ετοιμότητας δεν είναι πάντα ανεπτυγμένες σε πλήρη αρμονία. Για παράδειγμα ένα παιδί μπορεί να είναι έτοιμο γνωστικά ή γλωσσικά, αλλά μπορεί να είναι ανώριμο κοινωνικά ή το αντίστροφο.
Οπότε η σχολική ετοιμότητα είναι ένα σύνολο ικανοτήτων που μπορεί να χαρακτηριστεί ως : σχεδόν κάτω του μέσου όρου, κατά μέσο όρο, και άνω του μέσου όρου σε σχέση με την πλειονότητα των παιδιών που βρίσκονται στην ίδια ηλικία.
Στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν κριτήρια επιλογής ή καθολικές δοκιμές ή ακόμα και από κοινού συμφωνημένα πρότυπα συμπεριφορών που μας επιτρέπουν να προσδιορίσουμε τη σχολική ετοιμότητα σε ένα συγκεκριμένο παιδί.

Ποιος είναι έτοιμος για ποιον και πότε;
Είναι φυσιολογικό για τα παιδιά να μάθουν τις διαφορετικές δεξιότητες με διαφορετικούς ρυθμούς. Θα ήταν άτοπο να κρίνουμε τη σχολική ετοιμότητα με βάση ένα τυποποιημένο σύνολο δεξιοτήτων και ικανοτήτων. Παρόλα αυτά υπάρχουν κάποια γενικά χαρακτηριστικά που ορίζουν την ετοιμότητα των παιδιών για το σχολείο.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των παιδιών που είναι έτοιμα για το σχολείο;
Έρευνες έχουν δείξει ότι πολλές πτυχές της ζωής των παιδιών επηρεάζουν την προετοιμασία τους για την τυπική σχολική εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένης της πνευματικής, κοινωνικής, συναισθηματικής και κινητικής τους ανάπτυξης. Για να αποφασισθεί εάν ένα παιδί είναι «έτοιμο για το σχολείο», όλοι αυτοί οι παράγοντες πρέπει να ληφθούν υπόψη.
Παρακάτω αναφέρονται μερικές από τις βασικές δεξιότητες που θα πρέπει ένα παιδί να έχει αναπτύξει κατά την είσοδο του στο δημοτικό σχολείο.
·         Να είναι σε θέση να ακολουθήσει δομημένες καθημερινές δραστηριότητες
·         Να είναι σε θέση να αυτοεξυπηρετείται (ντύσιμο, τουαλέτα)
·         Να είναι ικανό να προσέχει αυτά που λέει κάποιος άλλος (διατήρηση προσοχής)
·         Να είναι σε θέση να συνεργαστεί με τα άλλα παιδιά
·         Να είναι σε θέση να ακολουθεί απλούς κανόνες
·         Να έχει αναπτύξει βασικές γνωστικές δεξιότητες (χρώματα, σχήματα)
·         Να είναι σε θέση να γράψει ή να αντιγράψει το όνομά του
·         Να είναι σε θέση να συνδέει ήχους με συλλαβές και γράμματα (φωνολογικές δεξιότητες)
·         Να κινείται με σιγουριά και με αυξανόμενο έλεγχο και συντονισμό
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για να βοηθήσουν στην σχολική προετοιμασία του παιδιού τους;
Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά τους να αναπτύξουν τις δεξιότητες που πρέπει για να είναι καλύτερα προετοιμασμένα για το σχολείο. Η παρακάτω λίστα είναι μια συλλογή από δραστηριότητες που οι γονείς μπορούν να κάνουν με τα παιδιά τους:
·         Διαβάστε βιβλία μαζί με το παιδί σας.
·         Αφιερώστε του χρόνο παίζοντας και συζητώντας μαζί του
·         Δημιουργείστε ρουτίνες που το παιδί σας πρέπει να ακολουθήσει (όπως είναι οι χρόνοι των γευμάτων, του ύπνου κ.α)
·         Προωθήστε την πνευματική ανάπτυξη του παιδιού σας δείχνοντας και ενθαρρύνοντας το να σκεφτεί για τον κόσμο γύρω του
·         Υιοθετήστε παιχνίδια που βοηθούν στη ανάπτυξη γνωστικών δεξιοτήτων
·         Διασφαλίστε ευκαιρίες για να αναπτυχθούν οι κοινωνικές δεξιότητες του παιδιού σας (ένταξη σε παιδικό σταθμό, βόλτες σε παιδότοπο, πάρκο κ.α.)
·         Ενθαρρύνετε συμπεριφορές που δείχνουν σεβασμό, ευγένεια, κατανόηση
·         Ενθαρρύνετε τα παιδιά να αναλάβουν ευθύνες για την οικοδόμηση της ανεξαρτησίας μέσα από απλές δουλειές όπως το μάζεμα των παιχνιδιών και των ρούχων τους.


ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑΣ
Η διευρεύνηση της Σχολικής Ετοιμότητας πραγματοποιείται από διεπιστημονική ομάδα που απαρτίζεται από: λογοθεραπευτή, εργοθεραπευτή, ειδικό παιδαγωγό και ψυχολόγο. Ο κάθε ειδικός χρησιμοποιώντας αξιολογητικές δοκιμασίες εξετάζει το δικό του πεδίο δράσης μελετώντας τις δεξιότητες του παιδιού ώστε να καθοριστεί η σχολική του ετοιμότητα.
ΤΟΜΕΙΣ ΠΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΝΤΑΙ:
·         Συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη (αυτοπεποίθηση, γνώση και έκφραση συναισθημάτων, ομαδικότητα, ικανότητα δημιουργίας σχέσεων, ανεξαρτησία, κατανόηση, κλπ.)
·         Γλώσσα-Λεξιλόγιο (να φτιάχνει κατανοητές προτάσεις, να κατανοεί και να ακολουθεί οδηγίες, να αρθρώνει σωστά και να γίνεται κατανοητό, να αναγνωρίζει και να αντιγράφει σύμβολα και γράμματα, να διηγείται μικρές ιστορίες με σωστή σειρά, κλπ.)
·         Αδρή και λεπτή κινητικότητα (να μιμείται κινήσεις, να παίζει με μπάλα, να τρέχει και να σκαρφαλώνει, να έχει τριποδική λαβή, να μπορεί να φτιάχνει παζλ με λίγα κομμάτια, να ζωγραφίζει, κλπ.)
·         Γενικές Δεξιότητες (να μπορεί να παρακολουθεί ή να συμμετέχει σε μία συζήτηση, να δίνει βασικές πληροφορίες για την οικογένεια και τη καθημερινότητά του, να ζητάει βοήθεια όταν χρειάζεται, να μπορεί να κάθεται σε καρέκλα, να ολοκληρώνει δραστηριότητες, να μπορεί να προσανατολίζεται στο χρόνο και στο χώρο, κτλ.)
Ας δούμε και μερικά παραδείγματα δεξιοτήτων υπό μορφή απλών ερωτήσεων:
·         Το παιδί αρθρώνει σωστά όλους τους ήχους της γλώσσας μας; Αν όχι, ξεχωρίζει ακουστικά το λάθος του; Είναι σε θέση να μάθει να γράφει το γράμμα που αντιστοιχεί σε αυτόν τον ήχο ή το μπερδεύει και στο γραπτό λόγο;
·         Το παιδί μπορεί να αφηγηθεί μια απλή μικρή ιστορία; (π.χ.: πως πέρασε την μέρα του)
·         Ανταποκρίνεται σε σύνθετες εντολές; ( π.χ.: σχεδίασε ένα μεγάλο μήλο πάνω στο κόκκινο τραπέζι)
·         Μπορεί να βρεί λέξεις που αρχίζουν από έναν ήχο; (π.χ.: βρες λέξεις που αρχίζουν απο /α/, όπως λέμε αμάξι)
·         Μπορεί να κάνει ακουστικά παιχνίδια με τη δομή της λέξης; (π.χ.: έχω τη λέξη μαχαίρι, βγάζω /μα/, ποια νέα λέξη βγαίνει;)
·         Ξεχωρίζει το δεξί με το αριστερό;
·         Γνωρίζει τοπολογικές έννοιες όπως: πάνω, κάτω, απέναντι, ανάμεσα;
·         Έχει καλή ακουστική και οπτική μνήμη;
·         Πιάνει σωστά το μολύβι; Αν όχι , η λαβή που χρησιμοποιεί το βοηθάει στο γράψιμο ή όχι;
·         Γνωρίζει ποσοτικές έννοιες όπως: γεμάτο, άδειο, περισσότερο, καθόλου, ολόκληρο κλπ;
·         Έχει καλή συγκέντρωση; (π.χ.: όταν του ανατίθεται μια δραστηριότητα την ολοκληρώνει;)
·         Είναι υπερκινητικό; (π..χ.: στριφογυρνάει σαν σβούρα στην καρέκλα του;)
·         Ακολουθεί όρια και κανόνες;
·         Παίζει με παιδιά της ηλικίας του;
·         Συμμετέχει σε ομαδικές δραστηριότητες και σχολικές εργασίες στο νηπιαγωγείο;
·         Πώς  είναι το παιχνίδι του; Με τι παίζει; Πώς παίζει;
·         Ζωγραφίζει; Σχεδιάζει; Χρωματίζει;
·         Χρησιμοποιεί το ψαλίδι;

Όλα τα παραπάνω παραδείγματα είναι απλοποιημένα και δεν αποτελούν από μόνα τους αξιολογητικές δοκιμασίες!
Είναι πολύ σημαντικό να καταλάβουμε ότι δεξιοτήτες που απαιτούνται για μια επιτυχημένη πορεία στην Α’ Δημοτικού, δεν αναπτύσσονται με τον ίδιο ρυθμό σε όλα τα παιδιά. Δεν είμαστε όλοι το ίδιο "γρήγοροι" στην ανάγνωση, τη γραφή, την ορθογραφία όπως δεν είμαστε όλοι το ίδιο "ψηλοί' ή "αδύνατοι". Επομένως, δεν είναι όλα τα παιδιά έτοιμα να πάνε Α' Δημοτικού λίγο πριν ή αφού έχουν συμπληρώσει τα 6 χρόνια.

Πότε πρέπει να κάνουμε τεστ Σχολικής Ετοιμότητας;
Ιδανικά, λίγο πριν την έναρξη του νηπιαγωγείου ή έστω στο πρώτο τρίμηνο φοίτησης σε αυτό, είναι το καταλληλότερο διάστημα για την διευρεύνση της σχολικής ετοιμότητας.
Που να απευθυνθούμε για τεστ Σχολικής Ετοιμότητας;
Στα ΚΕΔΔΥ, σε Κέντρα Ψυχικής Υγείας, Ψυχοπαιδαγωγικές Μονάδες και φυσικά σε Ιδιωτικά Κέντρα.
Πόση ώρα διαρκεί η αξιολόγηση για την Σχολική Ετοιμότητα;
Αυτό εξαρτάται από πολλούς παράγοντες π.χ.: είναι συνεργάσιμο το παιδί, είναι κουρασμένο , τι τεστ θα χρησιμοποιήσει ο θεραπευτής κλπ. Συνήθως επαρκεί μια αξιολογητική συνεδρία διάρκειας μιας ώρας με τον κάθε θεραπευτή. Δηλαδή 4 με 5 ώρες περίπου στο σύνολο τους. Δοκιμασίες που χορηγούνται σε 10 λεπτά ή μισή ώρα δεν είναι αξιολογητικές αλλά έχουν ανιχνευτικό χαρακτήρα. Δηλαδή ανιχνεύουν αν κάτι δεν πάει καλά χωρίς να μπορούν να το προσδιορίσουν.
Αν τα τεστ δείξουν ότι το παιδί δεν είναι έτοιμο τι γίνεται;
Σε περίπτωση έγκαιρου εντοπισμού, το παιδί ξεκινάει θεραπευτικό προγραμμα για την ανάπτυξη των αδύναμων δεξιοτήτων ώστε να το βοηθήσουμε να προετοιμαστεί κατάλληλα για τη νέα του σχολική χρόνια. Όμως, αν τα αδύναμα σημεία του παιδιού είναι πάρα πολλά και το χρονικό διάστημα δεν επαρκεί τότε εξετάζεται το ενδεχόμενο της επαναφοίτησης στο νηπιαγωγείο.
Σε αυτή την περίπτωση σημαίνει ότι το παιδί έχει θέματα νοημοσύνης;
Όχι. Η σχολική ετοιμότητα και ο δείκτης νοημοσύνης δεν συνδέονται άμεσα.
Μέσω ποιας διαδικασίας γίνεται η επαναφοίτηση;
Η διαδικασία για την επαναφοιτηση γίνεται μέσω των ΚΕΔΔΥ που δίνει την επίσημη εντολή και χορηγεί την αντιστοιχη έγγραφη επίσημη απόφαση.
Για ποιό λόγο να γίνει επαναφοίτηση;
Η επανάληψη του νηπιαγωγείου μας δίνει μεγάλο χρονικό περιθώριο στη θεραπευτική παρέμβαση και την προετοιμασία του παιδιού για την επόμενη χρονιά.
Η επαναφοίτηση μπορεί να προκαλέσει ψυχολογικά προβλήματα στο παιδί;
Αν το παιδί λάβει την κατάλληλη ενημέρωση με τον κατάλληλο τρόπο, η επαναφοίτηση δεν έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχολογία του. Έντονο ψυχολογικό στρες για το παιδί παρατηρείται όταν φοιτεί στην Α’ Δημοτικού και δεν έχει καλή σχολική ετοιμότητα. Τότε κατανοεί ότι δεν ανταποκρίνεται επαρκώς στις σχολικές του υποχρεώσεις ούτε στις προσδοκίες των γονιών του σχετικά με την σχολική του επίδοση. Αυτό με τη σειρά του μπορεί να οδηγήσει σε σχολική άρνηση, χαμηλή αυτοεκτίμηση, απείθαρχη συμπεριφορά, ψυχοσωματικές εκδηλώσεις και ακόμα σοβαρότερες ψυχολογικές συνέπειες.
Συμπέρασματα
Σύμφωνα με τα παραπάνω γίνεται σαφές, ότι είναι πολύ σημαντικό να ξέρουμε αν το παιδί μας είναι έτοιμο να πάει στο Δημοτικό Σχολείο. Η Α' Δημοτικού αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της σχολικής πορείας, καθορίζει μια καλή αρχή και αποφέρει επιτυχή αποτελέσματα. Για να έχουμε καλούς μαθητές, πρώτα πρέπει να να έχουμε έτοιμους μαθητές στο να δεχτούν γνώση και αυτό δεν καθορίζεται αποκλειστικά και μόνο από την χρονολογική τους ηλικία.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΒΙΒΛΙΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΣΤΗΝ ΟΜΑΛΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ





Πηγές:
-Katherine Crissman Kolb, & Jennifer L. Halko Indiana University of Pennsylvania
-Mary Ann Rafoth, PhD, NCSP, Erin L. Buchenauer
-Golant, S., & Golant, M. (1999). Kindergarten: It isn’t what it used to be
-National Association for the Education of Young Children
 Γεωργία Κολίντζα http://www.kindykids.gr/

http://www.logotherapeia.com.gr/


.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου